Plastic Currency: భారతదేశ కరెన్సీ వ్యవస్థలో త్వరలోనే ఒక చారిత్రాత్మక మార్పు చోటుచేసుకోబోతోంది. మనం నిత్యం ఉపయోగించే కాగితం నోట్ల స్థానంలో సరికొత్త ‘పాలీమర్’ (ప్లాస్టిక్) (Polymer Notes) నోట్లను ప్రవేశపెట్టేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది.
వార్త వెరిఫికేషన్ (నిజమా? కాదా?):
మీరు పేర్కొన్న ఈ వార్త సంపూర్ణంగా నిజం. ఇటీవల అందుతున్న అధికారిక నివేదికల ప్రకారం, భారత ప్రభుత్వ కరెన్సీ ముద్రణ అనుబంధ సంస్థ అయిన ‘భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నోట్ ముద్రన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్’ (BRBNMPL) గ్లోబల్ టెండర్లను (Expression of Interest) కూడా ఆహ్వానించింది. దీని ద్వారా మన దేశంలోనే పాలీమర్ నోట్ల(Polymer Notes)కు సంబంధించిన ముడిసరుకును తయారు చేసేందుకు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి.
పైలట్ ప్రాజెక్ట్ విశేషాలు, టైమ్లైన్
ఈ ప్రతిష్టాత్మక మార్పును ఆర్బీఐ ఒకేసారి కాకుండా దశలవారీగా చేపట్టాలని నిర్ణయించింది.
-
మొదటి దశ (పైలట్ ప్రాజెక్ట్): మార్కెట్లో ఎక్కువగా చలామణి అయ్యే, త్వరగా పాడైపోయే అవకాశం ఉన్న రూ. 10 మరియు రూ. 20 నోట్లతో ఈ పైలట్ ప్రాజెక్ట్ను ప్రారంభించనున్నారు.
-
పూర్తి స్థాయి విస్తరణ (2027): ఈ పైలట్ ప్రాజెక్ట్ క్షేత్రస్థాయి పరిశీలనలో విజయవంతమైతే, 2027 నాటికి దేశంలోని మిగిలిన అన్ని రకాల పెద్ద నోట్లను కూడా పాలీమర్ రూపంలో ఆర్బీఐ అందుబాటులోకి తీసుకురానుంది.
-
పాత నోట్ల పరిస్థితి ఏమిటి?: కొత్త పాలీమర్ నోట్లు మార్కెట్లోకి వచ్చినప్పటికీ, ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న పాత కాగితం నోట్లు పూర్తిగా చట్టబద్ధంగా కొనసాగుతాయి. వాటిని తక్షణం రద్దు చేసే ఆలోచన ఏదీ ఆర్బీఐకి లేదు.
అసలు పాలీమర్ నోట్లు అంటే ఏమిటి? ఎందుకు తీసుకొస్తున్నారు?
పాలీమర్ నోట్లు అంటే క్రెడిట్ కార్డ్ల వలె గట్టిగా ఉండే ప్లాస్టిక్ కాదు. ఇవి చాలా తేలికగా, సులభంగా మడతపెట్టేందుకు వీలుగా ఉండే ఒక ప్రత్యేకమైన ప్లాస్టిక్ పొర (BOPP Substrate) తో తయారవుతాయి. వీటిని ప్రవేశపెట్టడం వెనుక ప్రధాన కారణాలు:
-
అత్యధిక మన్నిక (Durability): కాగితం నోట్లతో పోలిస్తే ఇవి కనీసం 3 నుండి 5 రెట్లు ఎక్కువ కాలం మన్నుతాయి.
-
నీరు, మురికి నిరోధకత: ఈ నోట్లు నీటిలో నానినా పాడవవు. అలాగే వీటికి మురికి, నూనె జిడ్డు వంటివి అంటుకోవు, కాబట్టి చాలా కాలం పాటు శుభ్రంగా ఉంటాయి.
-
ఖర్చు నియంత్రణ: కాగితం నోట్లు త్వరగా చిరిగిపోవడం వల్ల ఏటా బిలియన్ల కొద్దీ మురికి నోట్లను రద్దు చేసి, కొత్తవి ముద్రించడానికి ఆర్బీఐకి భారీగా ఖర్చవుతోంది. పాలీమర్ నోట్ల వల్ల ఈ రీ-ప్రింటింగ్ ఖర్చులు భారీగా తగ్గుతాయి.
-
కళ్లద్దాల భద్రత (నకిలీ నోట్లకు అడ్డుకట్ట): పాలీమర్ నోట్లలో పారదర్శకమైన కిటికీలు (Clear Windows), అత్యాధునిక హోలోగ్రామ్లు మరియు అధునాతన సెక్యూరిటీ ఫీచర్లను సులభంగా చేర్చవచ్చు. వీటిని నకిలీ చేయడం (కౌంటర్ ఫీటింగ్) కేటుగాళ్లకు అసాధ్యం.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆస్ట్రేలియా, బ్రిటన్, కెనడాతో సహా 50 కి పైగా దేశాలు ఈ టెక్నాలజీని వాడుతున్నాయి. డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరుగుతున్నప్పటికీ, నగదు వినియోగం ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్న భారత్ వంటి దేశానికి ఈ పాలీమర్ నోట్లు చాలా ప్రయోజనకరంగా మారనున్నాయి.
Also Read: Jana Nayagan: ‘పుష్ప-2’ రికార్డుకు విజయ్ చెక్? ‘జన నాయగన్’ రేంజ్ చూస్తే మైండ్ బ్లాకే!
