Food Coma: మధ్యాహ్నం భోజనం చేసిన తర్వాత నిద్రమత్తుగా లేదా బద్ధకంగా అనిపించడాన్ని సైంటిఫిక్ టర్మ్స్లో “పోస్ట్ ప్రయాండియల్ సోమ్నోలెన్స్” (Postprandial Somnolence) లేదా సాధారణంగా “ఫుడ్ కోమా” (Food Coma) అని పిలుస్తారు. మీరు ఇచ్చిన సమాచారంలో ఉన్నట్లుగా కార్బోహైడ్రేట్లు, ఇన్సులిన్ లెవెల్స్ మరియు హార్మోన్ల మార్పుల వల్లే ఇది జరుగుతుంది.
చాలామందికి మధ్యాహ్నం కడుపు నిండా తినగానే విపరీతమైన నిద్ర వచ్చేస్తుంటుంది. ఆఫీసుల్లో ఉండేవారికైతే ఆ సమయంలో సీట్లలో కూర్చోవడం నరకంగా అనిపిస్తుంది. అసలు తిన్న వెంటనే నిద్ర రావడానికి వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలేంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
రక్త ప్రసరణలో మార్పులు: మనం మధ్యాహ్నం తినే రైస్, చపాతీలు లేదా బిర్యానీల్లో కార్బొహైడ్రేట్లు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి. మనం తిన్న ఆహారాన్ని జీర్ణం చేయడానికి జీర్ణవ్యవస్థకు ఎక్కువ శక్తి అవసరమవుతుంది. అందువల్ల, శరీరంలోని రక్తప్రవాహం అంతా ఒక్కసారిగా పొట్ట, జీర్ణవ్యవస్థ వైపు మళ్లుతుంది. దీనివల్ల మెదడుకు జరిగే రక్త సరఫరా మరియు ఆక్సిజన్ తాత్కాలికంగా స్వల్పంగా తగ్గుతాయి. ఫలితంగా బద్ధకం, నిద్రమత్తు ఆవహిస్తాయి.
హార్మోన్ల లీలాజాలం: మనం కార్బోహైడ్రేట్లు ఎక్కువగా ఉన్న ఆహారం తిన్నప్పుడు, రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను కంట్రోల్ చేయడానికి శరీరం ‘ఇన్సులిన్’ను విడుదల చేస్తుంది. ఈ ఇన్సులిన్ మెదడులో ‘ట్రిప్టోఫాన్’ (Tryptophan) అనే అమైనో ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి కారణమవుతుంది. ఈ ట్రిప్టోఫాన్ కాస్తా.. మన మూడ్ని రిలాక్స్ చేసే ‘సెరటోనిన్’గా, నిద్రను ప్రేరేపించే ‘మెలటోనిన్’ (Melatonin) హార్మోన్లుగా మారుతుంది. ఈ హార్మోన్ల ప్రభావం వల్లే కనురెప్పలు వాలిపోతుంటాయి.
నిద్రమత్తు వదిలించుకోవడం ఎలా?
-
చిన్న నడక: భోజనం చేసిన వెంటనే ఒక 10-15 నిమిషాల పాటు బద్ధకంగా కూర్చోకుండా మెల్లగా నడవడం (Light Walk) వల్ల రక్త ప్రసరణ సరిగ్గా జరిగి నిద్రమత్తు వదిలిపోతుంది.
-
భోజనంలో మార్పులు: మధ్యాహ్నం పూట కార్బోహైడ్రేట్లు తగ్గించి, ప్రొటీన్లు, పీచుపదార్థాలు (Fiber) ఎక్కువగా ఉండేలా చూసుకోవాలి.
-
పరిమితి: కడుపు ముక్కలయ్యేలా కాకుండా, కాస్త గ్యాప్ ఉంచి మితంగా తినడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
