Earthquake: భూకంపం (Earthquake) అనేది ప్రకృతి సృష్టించే అత్యంత భయానకమైన విపత్తులలో ఒకటి. ఇది ఎలాంటి ముందస్తు హెచ్చరికలు లేకుండా అకస్మాత్తుగా వస్తుంది. అయితే, భూకంపం సంభవించడానికి కొన్ని గంటలు లేదా కొన్ని రోజుల ముందు ప్రకృతిలో, జంతువులలో కొన్ని సూక్ష్మమైన మార్పులు జరుగుతాయని సైన్స్, ప్రాచీన నమ్మకాలు చెబుతున్నాయి.
భూకంపం వచ్చే ముందు కనిపించే సంకేతాలు, వాటిని ఎలా గుర్తించాలి అనేదానిపై పూర్తి విశ్లేషణ:
1. జంతువుల వింత ప్రవర్తన (Animal Behavior)
భూకంపాలను మనుషులకంటే ముందే జంతువులు పసిగట్టగలవని శతాబ్దాలుగా ప్రచారంలో ఉంది. దీని వెనుక శాస్త్రీయ కారణాలు కూడా ఉన్నాయి. భూకంపం(Earthquake) వచ్చే ముందు భూమి లోపల నుండి ‘పి-వేవ్స్’ (P-Waves/Primary Waves) అనే సూక్ష్మ తరంగాలు వస్తాయి. వీటిని మనుషులు గుర్తించలేరు కానీ జంతువులు వినగలవు, స్పర్శించగలవు.
-
కుక్కలు, పిల్లులు: ఇంట్లో ఉండే కుక్కలు అకస్మాత్తుగా గట్టిగా అరవడం, ఏడవడం లేదా ఎటో ఒకవైపు చూస్తూ భయపడి ఇంట్లోంచి బయటకు పరిగెత్తడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. పిల్లులు దాక్కోవడానికి చూస్తాయి.
-
పాములు, కీటకాలు: భూమి లోపల ఉండే పాములు, ఎలుకలు, కీటకాలు చలికాలంలోనైనా సరే తమ రంధ్రాల నుండి బయటకు వచ్చేస్తాయి.
-
పక్షులు: ఆకాశంలో ఎగిరే పక్షులు అకస్మాత్తుగా గుంపులు గుంపులుగా వింత శబ్దాలు చేస్తూ సురక్షిత ప్రాంతాలకు వలసపోతాయి.
-
చేపలు: చెరువులు, నదులలోని చేపలు నీటిపైకి వచ్చి వింతగా ఎగురుతూ అలజడి సృష్టిస్తాయి.
2. భూగర్భ జలాల్లో మార్పులు (Groundwater Changes)
భూమి లోపల టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు కదిలినప్పుడు భూగర్భ జలాలపై విపరీతమైన ఒత్తిడి పడుతుంది. దీనివల్ల మన చుట్టూ ఉండే బావులు, బోర్వెల్స్లో మార్పులు వస్తాయి.
-
నీటి మట్టం: బావుల్లో నీటి మట్టం అకస్మాత్తుగా పెరగడం లేదా అడుగంటిపోవడం జరుగుతుంది.
-
నీటి రంగు, రుచి: నిన్నటిదాకా బాగానే ఉన్న బావి నీరు అకస్మాత్తుగా బురదగా మారడం లేదా నీటి నుండి ఒక రకమైన వింత వాసన (గంధకం లేదా రేడాన్ గ్యాస్ వల్ల) రావడం జరుగుతుంది.
3. ఆకాశంలో వింత వెలుగులు (Earthquake Lights)
భూకంపం సంభవించడానికి కొన్ని నిమిషాలు లేదా గంటల ముందు ఆకాశంలో వింత కాంతులు కనిపిస్తాయి. వీటిని ‘ఎర్త్క్వేక్ లైట్స్’ (EQL) అంటారు.
-
భూమి లోపల రాళ్లు ఒకదానికొకటి విపరీతమైన ఒత్తిడితో రాపిడికి గురైనప్పుడు విద్యుత్ అయస్కాంత శక్తులు (Electromagnetic charges) విడుదలవుతాయి. ఇవి వాతావరణంలోకి చేరినప్పుడు ఆకాశంలో నీలం, తెలుపు లేదా పచ్చని రంగుల్లో మెరుపులు లేదా కాంతులు కనిపిస్తాయి.
4. రేడాన్ గ్యాస్ విడుదల (Radon Gas Emission)
భూమి లోపల ఉన్న రాళ్లలో పగుళ్లు ఏర్పడినప్పుడు వాటి మధ్య దాగి ఉన్న ‘రేడాన్’ (Radon) అనే రేడియోధార్మిక వాయువు భూమి పైపొరల్లోకి విడుదలవుతుంది. శాస్త్రవేత్తలు భూకంపాల(Earthquake)ను ముందుగా అంచనా వేయడానికి వాతావరణంలో రేడాన్ గ్యాస్ స్థాయిలను ల్యాబ్లలో నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంటారు.
5. చిన్న చిన్న ప్రకంపనలు (Foreshocks)
ఒక పెద్ద భూకంపం వచ్చే ముందు, అదే ప్రాంతంలో చాలా తేలికపాటి భూప్రకంపనలు వస్తుంటాయి. వీటిని ‘ఫోర్ షాక్స్’ అంటారు. ఇవి సాధారణంగా మనుషులకు పెద్దగా తెలియవు కానీ సిస్మోగ్రాఫ్ (Seismograph) యంత్రాలపై రికార్డ్ అవుతాయి. కొన్నిసార్లు ఫ్యాన్లు స్వల్పంగా ఊగడం, గిన్నెలు కదలడం లాంటివి జరిగితే వాటిని తేలికగా తీసుకోకూడదు.
భూకంపం వస్తే తక్షణమే ఏం చేయాలి? (Safety Tips)
సంకేతాలను గుర్తించినా లేదా అకస్మాత్తుగా భూకంపం వచ్చినా ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి ఈ మూడు సూత్రాలు పాటించాలి:
-
DROP (కిందకి వంగిపోండి): మోకాళ్లపై కిందకి వంగిపోండి.
-
COVER (ఆశ్రయం పొందండి): మీ తల, మెడను రక్షించుకోవడానికి ఏదైనా బలమైన టేబుల్ లేదా మంచం కిందకి దూరండి.
-
HOLD ON (గట్టిగా పట్టుకోండి): ప్రకంపనలు తగ్గే వరకు ఆ టేబుల్ కాళ్లను గట్టిగా పట్టుకుని ఉండండి.
ముఖ్య గమనిక:
భూకంపం వచ్చేటప్పుడు లిఫ్ట్ (Elevator) అస్సలు వాడకూడదు. బహుళ అంతస్తుల భవనాల్లో ఉంటే బయటకు పరిగెత్తడానికి ప్రయత్నించకుండా ఇంట్లోనే సురక్షితమైన మూలలో నిలబడాలి. ఒకవేళ బయట ఉంటే బిల్డింగులు, చెట్లు, కరెంట్ స్తంభాలకు దూరంగా ఖాళీ స్థలంలోకి వెళ్ళిపోవాలి.
Also Read: Gold Prices: బంగారం కొనడానికి ఇదే బెస్ట్ టైమా? 
.. ఇంకా తగ్గుతుందా..?
